Chủ động truyền thông để ngăn khủng hoảng trong trường học

Chiều 15/10, hơn 500 cán bộ, giáo viên các cấp trên địa bàn TP Đồng Nai đã tham dự Hội nghị Tập huấn “Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác truyền thông giáo dục và đào tạo trong tình hình mới”

Hội nghị do Sở GD-ĐT TP Đồng Nai phối hợp với Công ty Truyền thông và Giáo dục (TGH) cùng Tin học Đại Dương tổ chức nhằm cập nhật kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao kỹ năng truyền thông, giúp cơ sở giáo dục chủ động phòng ngừa, ứng phó và xử lý khủng hoảng truyền thông trong trường học.

Tham dự có ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương III, Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Đồng Nai; ông Phạm Hồng Thắng, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TP Đồng Nai; ông Trần Văn Mạnh, Phó Phòng Thư ký – Biên tập Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM… cùng hơn 500 cán bộ, giáo viên các cấp trên địa bàn TP Đồng Nai.

Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Quý Trọng, cho biết trong bối cảnh chuyển đổi số, thông tin về giáo dục được lan truyền nhanh, đa chiều trên các nền tảng mạng xã hội. Những vấn đề liên quan đến an toàn vệ sinh thực phẩm hay các sự cố phát sinh bất ngờ có thể nhanh chóng trở thành tâm điểm dư luận, ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường và ngành giáo dục.

Ông dẫn chứng, khi xảy ra sự cố liên quan đến học sinh hoặc xuất hiện thông tin nghi ngờ về an toàn thực phẩm, hình ảnh và thông tin có thể nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội, tạo ra nhiều luồng ý kiến trước khi cơ quan chức năng có kết luận đầy đủ. Trong tình huống này, nếu nhà trường chậm thông tin hoặc thiếu thống nhất trong phát ngôn có thể khiến dư luận suy đoán, làm gia tăng áp lực đối với nhà trường và cơ quan quản lý.

Ông cho rằng các cơ sở giáo dục cần xây dựng quy trình tiếp nhận, xác minh và cung cấp thông tin khi phát sinh sự việc; xác định rõ người chịu trách nhiệm phát ngôn, đầu mối phối hợp và phương thức cập nhật thông tin. Việc xử lý phải dựa trên tình hình thực tế, bảo đảm tính chính xác, khách quan, đồng thời tôn trọng quyền riêng tư và bảo vệ học sinh.

Ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương III, Ban Tuyên giáo Trung ương báo cáo chuyên đề tại hội nghị

Đối với việc phối hợp với báo chí, cán bộ quản lý giáo dục cần nắm rõ các quy định liên quan đến hoạt động báo chí, chủ động xác minh thông tin về cơ quan báo chí và phóng viên theo quy định, đồng thời cung cấp thông tin qua đầu mối phù hợp. Khi phát sinh vướng mắc, đơn vị cần trao đổi với cơ quan chức năng để được hướng dẫn, tránh ứng xử tùy tiện hoặc cung cấp thông tin thiếu kiểm chứng.

Bên cạnh xử lý sự cố, ông Phạm Quý Trọng nhấn mạnh vai trò của truyền thông chính sách. Một chính sách dù có mục tiêu tích cực vẫn có thể gặp phản ứng nếu thông tin được truyền tải chậm, thiếu giải thích hoặc chưa làm rõ những vấn đề mà chính sách hướng đến giải quyết.

Vì vậy, ngành giáo dục không chỉ cần phổ biến nội dung chính sách mà còn phải chủ động lắng nghe phản hồi, giải đáp những băn khoăn của giáo viên, phụ huynh và học sinh. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhận diện những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, kịp thời điều chỉnh cách triển khai và hoàn thiện chính sách.

Ông Phạm Quý Trọng, cho rằng ngành giáo dục cần đổi mới tư duy truyền thông theo hướng chủ động dự báo, nhận diện nguy cơ và chuẩn bị phương án thông tin thay vì chỉ phản ứng khi sự việc đã xảy ra. Mỗi cán bộ, giáo viên cần phát huy vai trò lan tỏa thông tin tích cực trên các kênh phù hợp, trong đó có những nhóm trao đổi trực tuyến được sử dụng thường xuyên, qua đó góp phần hạn chế thông tin sai lệch.

“Chủ động truyền thông không đồng nghĩa với việc chỉ quảng bá thành tích hay tìm cách kiểm soát dư luận. Điều cốt lõi là cung cấp thông tin có trách nhiệm, nhìn nhận thẳng thắn những vấn để phát sinh và thể hiện tinh thần cầu thị trong quá trình giải quyết”, ông Phạm Quý Trọng lưu ý.

Khi truyền thông được triển khai từ sớm, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà trường, báo chí và cộng đồng, các nguy cơ khủng hoảng có thể nhận diện và xử lý kịp thời hơn. Qua đó, truyền thông không chỉ góp phần bảo vệ uy tín của ngành mà còn củng cố niềm tin của phụ huynh, học sinh và xã hội đối với ngành giáo dục.

Cô Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Song Ngữ Á Châu, TP Đồng Nai chia sẻ: “Buổi tập huấn rất thiết thực, cung cấp nhiều thông tin hữu ích về công tác quản lý giáo dục. Qua đó, tôi có thêm góc nhìn và kinh nghiệm để vận dụng vào thực tiễn quản lý, điều hành hoạt động nhà trường, đặc biệt trong việc nâng cao hiệu quả phối hợp, xử lý các tình huống phát sinh và xây dựng môi trường giáo dục tích cực, an toàn cho học sinh.”

Ông Phạm Hồng Thắng, Phó Giám đốc sở GD-ĐT TP Đồng Nai, cho biết trong bối cảnh thông tin trên Internet và mạng xã hội lan truyền nhanh chóng, truyền thông không chỉ là hoạt động thông tin, tuyên truyền mà còn là một bộ phận quan trọng trong công tác quản lý, điều hành và xây dựng niềm tin của phụ huynh, học sinh và xã hội đối với ngành giáo dục.

Theo ông các cơ sở giáo dục cần chủ động phổ biến kịp thời, chính xác các chủ trương, chính sách, quy định và nhiệm vụ trọng tâm của ngành; phát huy hiệu quả website, fanpage và các kênh thông tin chính thức của cơ sở giáo dục. Nội dung truyền thông cần đa dạng, thiết thực, tập trung giới thiệu mô hình hay, cách làm hiệu quả, gương giáo viên tận tụy, học sinh tiêu biểu và những chuyển biến tích cực trong hoạt động dạy học, quản lý và chăm sóc người học.

Đối với những vụ việc phát sinh có khả năng ảnh hưởng đến học sinh, phụ huynh và uy tín nhà trường, các đơn vị phải chủ động tiếp nhận, xác minh khách quan, báo cáo đúng thẩm quyền và cung cấp thông tin chính xác, thống nhất, kịp thời. Tuyệt đối không tùy tiện phát ngôn, suy đoán hoặc chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng; đồng thời phải bảo vệ thông tin cá nhân, hình ảnh và quyền lợi hợp pháp của học sinh.

“Quản trị truyền thông không phải là né tránh hay che giấu khuyết điểm mà phải trung thực trong tiếp nhận thông tin, nghiêm túc trong xác minh, rõ ràng trong xử lý và có trách nhiệm trong cung cấp thông tin theo quy định. Qua đó, giải quyết vấn đề từ cơ sở, hạn chế thông tin sai lệch và củng cố niềm tin của phụ huynh, xã hội đối với nhà trường”, ông Phạm Hồng Thắng nhấn mạnh

Diện mạo mới ở những ngôi trường “tái cấu trúc”

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên những ngôi trường mới sau “tái cấu trúc” đi vào vận hành. Khi về chung một mái trường, những yêu cầu về tổ chức, quản trị được đặt ra, hướng tới quyền lợi học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.

Cùng nâng đỡ khi “về chung nhà”

Đều đặn hai tuần, một buổi họp chuyên môn tổ khối Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh được diễn ra. Khác với các năm học trước, buổi họp tổ khối năm nay ngoài cùng nhau nghiên cứu bài học còn tập trung “gỡ” những nội dung khó cho từng giáo viên trong quá trình đưa công nghệ, AI vào bài học.

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo đi vào vận hành sau quá trình sắp xếp cùng Trường Tiểu học Chương Dương. Quy mô hợp nhất đặt ra những yêu cầu thống nhất về mục tiêu, chiến lược phát triển giáo dục…

Cô Trương Thị Thảo, giáo viên Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo cho biết, thực tế, khi 2 trường “về chung 1 nhà” thời điểm đầu không thể tránh khỏi những “điểm lệch” trong phương pháp, mục tiêu, đặc biệt là năng lực đội ngũ về công nghệ thông tin. Chính những buổi họp chuyên môn là dịp để gắn kết đội ngũ, giúp thầy cô thẳng thắn đối thoại, chia sẻ, trao đổi, tháo gỡ những nút thắt.

“Khi được tháo gỡ, từ chỗ e dè trong ứng dụng AI vào giảng dạy, năm học này tôi đã mạnh dạn đưa AI vào tiết học, có thể biến những hình tĩnh trong SGK trở thành các hình động, học sinh rất thích thú, hào hứng”, cô Thảo vui mừng.

Ngoài chuyên môn được nâng đỡ, đồng hành, điều dễ dàng nhận thấy nhất đó là những thay đổi về diện mạo mới của phân hiệu Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo khi “về chung một nhà”. Sân trường được trang bị 1 màn hình led lớn; lớp học được đầu tư thêm tivi tương tác; ứng dụng công nghệ vào điểm danh khuôn mặt học sinh; đầy đặn thêm các hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh…

“Sự đồng đều về cơ sở vật chất mang đến cho thầy trò môi trường giáo dục không có sự phân biệt, giáo viên được tạo điều kiện để nâng cao chuyên môn, học sinh có điều kiện để phát triển năng lực, tạo sự tin tưởng cho phụ huynh, học sinh và đội ngũ”, cô Thảo phấn khởi.

Gần 18 giờ, hơn 100 giáo viên Trường THCS Nguyễn Văn Bé, phường Bình Lợi Trung vẫn nán lại phòng giáo viên để cùng ban giám hiệu trao đổi, thống nhất về kế hoạch giáo dục. Dù trễ nhưng thầy cô nào cũng phấn khởi, bởi đây là buổi họp đầu tiên sau khi Trường THCS Nguyễn Văn Bé và THCS Yên Thế về “chung một nhà” với tên gọi Trường THCS Nguyễn Văn Bé.

Cô Đinh Thị Thiên Ân, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Bé cho hay, để ổn định, thống nhất sau sáp nhập, mọi công tác về phân công chuyên môn, nhiệm vụ kiêm nhiệm, xây dựng chương trình học, nhiệm vụ năm học… đều được ban giám hiệu họp hội đồng tư vấn giáo dục, thông qua các đề xuất của tổ trưởng chuyên môn 2 trường, thông qua tập thể sư phạm, tạo đồng thuận 100%. Ngay đầu năm học, phương án học sinh cả 2 trường sẽ học chung cùng nhau tại cơ sở chính, riêng học sinh khối 8 sẽ học ở phân hiệu được đồng thuận. Tại phân hiệu, các phòng bộ môn STEM, Tin học, Âm nhạc, hệ thống camera an ninh đã được trang bị, wifi vào từng phòng học…

“Ngay năm đầu sau sáp nhập, nhà trường đã quyết định điều chỉnh công tác tổ chức lớp học, với mong muốn học sinh, giáo viên dù ở trường nào trước đó cũng sẽ không có sự phân biệt khi đã về chung một mái trường. Nhà trường tăng cường đối thoại cùng phụ huynh, gửi thư báo, hình ảnh minh chứng, mời phụ huynh tham quan môi trường học tập. Đặc biệt, cam kết giữ vững mọi hoạt động, nâng chất lượng giảng dạy, chất lượng chương trình nhà trường, dịch vụ bán trú, tăng cường các hoạt động học tập, phong trào, tạo sân chơi, góc thư giãn… Riêng với học sinh, ban giám hiệu sinh hoạt cùng các em mỗi ngày thông qua giờ truy bài, ngay trong tháng 9 chúng tôi đã có buổi đối thoại với các em để ghi nhận mọi ý kiến về trường”, cô Ân chia sẻ.

Chuyển từ quản lý sang quản trị phát triển

Sau sáp nhập cùng Trường Tiểu học Duy Tân, năm học 2026-2027, Trường Tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh có gần 2.200 học sinh, quy mô 59 lớp với 94 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Học sinh phân hiệu Trường Tiểu học Hiệp Tân vui trung thu

Vận hành cơ sở sau sáp nhập, cô Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hiệp Tân cho biết, nhà trường xây dựng quy chế làm việc của ban giám hiệu để phân cấp, phân quyền cho các phó hiệu trưởng phụ trách. Song song đó, chú trọng các buổi họp tổ chuyên môn xây dựng quy chế làm việc.

“Đòi hỏi lớn nhất trong giai đoạn đầu sau sáp nhập đó là làm sao dung hòa được văn hóa nhà trường để thống nhất về mục tiêu, chiến lược phát triển giáo dục, hướng tới quyền lợi học sinh. Xác định được trọng tâm đó, các hoạt động giáo dục, cơ sở vật chất hay bồi dưỡng chuyên môn, nhà trường đều song song toàn đội ngũ. Đặc biệt, với riêng phân hiệu, năm học này trường đã trang bị thêm được 6 ti vi tương tác tạo điều kiện để thầy cô đổi mới phương pháp…”, cô Nguyệt chia sẻ.

Với quy mô 1.769 học sinh, gần 140 đội ngũ sau sáp nhập, cô Lê Thanh Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo nhìn nhận, quy mô lớn hơn mang lại nhiều nguồn lực hơn, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn toàn mới: quản trị một nhà trường đa điểm bằng một hệ thống nhất, chứ không phải duy trì hai cách vận hành song song. Do đó, yêu cầu chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục” là bắt buộc. Chuyển đổi số trở thành hạ tầng kết nối trường chính và phân hiệu. Đây cũng là nền tảng giúp nhà trường thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa trường chính và phân hiệu, rà soát trang bị cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ.

“Khó khăn lớn nhất sau sáp nhập không phải là nhiều việc hơn, mà là tư duy lại cách tổ chức, điều phối và chịu trách nhiệm trong một cấu trúc quản trị mới. Nhà trường thống nhất nguyên tắc “một trường, hai địa điểm, một hệ thống quản trị”. Nguyên tắc này được cụ thể hóa trong kế hoạc giáo dục bằng việc thống nhất mục tiêu, chương trình, tiến độ, kiểm tra đánh giá, sinh hoạt chuyên môn, dữ liệu và chuẩn chất lượng, linh hoạt cách tổ chức theo điều kiện từng địa điểm. Đặc biệt, quản trị bằng phân quyền và trách nhiệm. Phó Hiệu trưởng phụ trách theo lĩnh vực trên phạm vi toàn trường, không hình thành 2 “bộ máy con”, đồng thời phải chịu trách nhiệm đến cùng đối với phần việc được giao”, cô Hương chia sẻ.

Thay đổi cách dạy để học sinh không lạm dụng AI

Sự “phủ sóng” của AI đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với giáo viên, nhà trường trong đổi mới cách dạy, cách học, đồng thời giáo dục học sinh sử dụng AI có kiểm soát, không lạm dụng và không để công nghệ làm thay việc học.

Thay đổi quy trình dạy học ngay tại lớp

Thầy Nguyễn Trường Giang, giáo viên Trường Tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội, TPHCM), cho biết thực trạng học sinh tiểu học, đặc biệt học sinh lớp 4, 5, sử dụng AI để hoàn thành các yêu cầu của giáo viên trong quá trình chuẩn bị bài học ngày càng nhiều. Điều này xuất phát từ sự xuất hiện và phổ biến của nhiều công cụ dễ tiếp cận như ChatGPT, Gemini…

Theo thầy Giang, sự can thiệp của AI dễ nhận thấy nhất ở những yêu cầu mang tính thử thách của giáo viên. Bài làm có sử dụng AI thường có lời văn “cao siêu”, mang tính học thuật, không phù hợp với tâm lý, vốn từ và ngôn ngữ của học sinh tiểu học. Bên cạnh đó là sự tiến bộ bất thường của học sinh, thể hiện qua những câu văn dài, chau chuốt, trong khi trước đó các em còn gặp nhiều khó khăn khi làm văn. Ở môn Toán, sự can thiệp của AI cũng dễ nhận biết. Thay vì giải bài toán dạng “tổng – tỷ”, AI có thể trình bày theo hướng đặt ẩn số hoặc đưa ra những hệ phương trình phức tạp, vượt xa cách giải và năng lực thông thường của học sinh tiểu học.

Học sinh cần được giáo viên định hướng về mục đích sử dụng AI

Để hạn chế tình trạng học sinh “quăng bài” cho AI xử lý, thầy Giang thay đổi quy trình dạy học ngay tại lớp, trong đó chú trọng gợi mở tư duy, tăng cường học tập nhóm và giáo dục học sinh về mục đích sử dụng AI.

“Khi dạy học sinh viết văn, tôi thường tổ chức cho các em làm việc, thảo luận theo nhóm. Bằng cách này, các em sẽ phát huy năng lực tự học, tìm tòi, tư duy, phản biện thay vì lệ thuộc vào gợi ý từ AI. Những học sinh có năng lực được khuyến khích chia sẻ ý tưởng, bài văn của mình để các bạn trong lớp cùng học hỏi, mở rộng thêm tư duy và vốn từ”, thầy Giang chia sẻ.

Theo thầy Giang, thông qua sự thay đổi trong tổ chức dạy học, học sinh từng bước được giáo dục nhận thức rằng AI chỉ là nguồn hỗ trợ để phát triển ý tưởng, vốn từ, tham khảo, chứ không thay các em làm bài.

Giáo viên phải làm chủ AI

Tương tự, cô Nguyễn Thị Hòa, giáo viên Trường Tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TPHCM), thừa nhận học sinh tiểu học hiện nay có thể đã thành thạo trong sử dụng công nghệ, AI khi tham gia vào hoạt động của giáo viên trên lớp cũng như nhiệm vụ học tập ở nhà. Điều này vừa tạo thuận lợi, vừa đặt ra thách thức đối với giáo viên trong kiểm soát, đánh giá và định hướng học sinh, tránh tình trạng lạm dụng công nghệ.

“Bài toán đặt ra là không thể cấm đoán các em sử dụng AI trong thời đại công nghệ hiện nay. Thay vào đó, giáo viên chỉ có thể tăng cường giáo dục, định hướng cho các em”, cô Hòa nhìn nhận.

Tại Trường Tiểu học Đống Đa, học sinh được giáo dục kỹ năng sử dụng AI thông qua các tiết Tin học, Tin học quốc tế, tích hợp AI trong các tiết học, hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ… Theo cô Hòa, đây là nền tảng thuận lợi để giáo viên định hướng học sinh sử dụng AI có trách nhiệm, hiệu quả. Dù được triển khai dưới hình thức giáo dục hay lồng ghép AI, điều quan trọng vẫn là hình thành cho học sinh năng lực số, hỗ trợ các em sử dụng công nghệ có kiểm soát thông qua chính các hoạt động số của giáo viên. “Điều này lại đòi hỏi bản thân giáo viên phải nỗ lực tự học, tự nghiên cứu để có chừng mực, chọn lọc khi sử dụng AI”, cô Hòa nêu.

Tại Trường Tiểu học Chi Lăng (phường Thông Tây Hội, TPHCM), những tiết học về AI, kỹ năng công dân số luôn được học sinh mong chờ, thích thú. Trong các tiết học, học sinh được tham gia vào những hoạt động, đặt mình vào các tình huống cụ thể để sử dụng AI hỗ trợ học tập, thay vì để AI học tập thay mình.

Thầy Dương Trần Bình, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chi Lăng, cho biết mục tiêu của những tiết học này không chỉ dừng ở việc trang bị cho học sinh kiến thức, hiểu biết về AI, công nghệ và cách sử dụng an toàn, thông minh. Quan trọng hơn, nhà trường hướng tới giáo dục học sinh nhìn nhận và biết cách sử dụng AI, công nghệ đúng đắn, hiệu quả, phục vụ việc học tập.

“Trong bối cảnh giáo dục số và chủ trương đưa AI vào giáo dục đại trà ở bậc phổ thông từ năm học 2026-2027, nhà trường xác định giáo dục kỹ năng công dân số là một trong những nội dung quan trọng. Thông qua chính các tình huống cụ thể, các em từng bước được giáo dục sử dụng AI không lạm dụng, có trách nhiệm. Những kỹ năng công dân số được trang bị trong các tiết học cũng trở thành “lá chắn” giúp học sinh ứng dụng AI vào học tập hiệu quả”, thầy Bình nhấn mạnh.

Dù vậy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chi Lăng khẳng định điều cần thiết và quan trọng hơn cả là chính giáo viên phải tự nâng cao năng lực công nghệ, AI để có thể giáo dục, định hướng học sinh sử dụng, với sự phối hợp từ gia đình. Đặc biệt, khi giao thiết bị công nghệ cho con, phụ huynh cũng cần giám sát chặt chẽ, bảo đảm thiết bị được sử dụng phục vụ việc học một cách chính đáng.

Giữa bối cảnh AI “phủ sóng” trường học, nhiều cán bộ quản lý cho rằng càng đòi hỏi giáo viên phải kiên định với mục tiêu giáo dục, xác định rõ bản sắc riêng của mình và không để lệ thuộc vào AI. Không phải hoạt động giáo dục nào, bài dạy nào cũng chạy theo AI. Chỉ khi giáo viên làm chủ được AI, giáo viên mới đủ sức nâng đỡ, định hướng học sinh sử dụng công nghệ đúng cách, hiệu quả.

Xây dựng hình ảnh giáo viên chuyên nghiệp, hiện đại

Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045 đặt mục tiêu giáo dục TPHCM đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á vào năm 2030 và trình độ tiên tiến của thế giới vào năm 2045, bên cạnh yêu cầu về chuyên môn, đội ngũ giáo viên cần xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, hiện đại

Trọng tâm đổi mới từ những điều gần gũi

“Kiến tạo hình ảnh giáo viên chuyên nghiệp, hiện đại” là một trong những nội dung được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường Bến Thành, TPHCM) xác định trong trọng tâm đổi mới giáo dục năm học 2026-2027. Từ hè, nhà trường đã tổ chức các buổi tập huấn chuyên đề nhằm hỗ trợ giáo viên xây dựng hình ảnh, tác phong và văn hóa nhà trường. Đáng chú ý, trường còn tổ chức lớp hướng dẫn giáo viên trang điểm, phối trang phục công sở phù hợp môi trường giáo dục, với sự tham gia giảng dạy của chuyên gia trang điểm.

Là ngôi trường tiên phong triển khai mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế tại TPHCM, cô Trần Bé Hồng Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học, nhấn mạnh, kiến tạo hình ảnh giáo viên chuyên nghiệp, hiện đại không chỉ đáp ứng yêu cầu của một ngôi trường tiên tiến mà còn là đòi hỏi tất yếu của giáo dục hiện đại, góp phần đưa mô hình trường học hạnh phúc đi vào chiều sâu, thực chất.

Theo cô Hạnh, văn hóa nhà trường không chỉ được thể hiện qua chất lượng giáo dục, chương trình hay định hướng giáo dục mà còn được thể hiện qua hình ảnh, tác phong của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên. Khi đến trường, xuất hiện trước học sinh và phụ huynh, mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên cần thể hiện hình ảnh chỉn chu, gọn gàng, đẹp và phù hợp. Trong giao tiếp, trao đổi, tương tác với đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh cũng cần thể hiện sự chuẩn mực, sư phạm, nhân văn, phù hợp với từng đối tượng.

“Chất lượng giáo dục không còn chỉ đo lường đơn thuần bằng kết quả, điểm số mà còn phải tính đến chỉ số hài lòng của phụ huynh, học sinh. Những thay đổi nhỏ từ phía giáo viên, nhà trường sẽ là xúc tác lớn tác động đến chất lượng giáo dục nhà trường”, cô Trần Bé Hồng Hạnh chia sẻ.

Nhìn nhận giáo dục số đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ trong xây dựng văn hóa nhà trường và nâng cao chất lượng giáo dục, cô Nguyễn Thị Ánh Mai, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Cầu (TPHCM), cho rằng ngoài vững vàng về chuyên môn, nghiệp vụ, đội ngũ giáo viên hiện nay phải hướng đến tính chuyên nghiệp, hiện đại, bắt đầu từ những điều cơ bản trong giao tiếp, ứng xử với phụ huynh, học sinh và cách thể hiện hình ảnh bản thân.

Phân tích sâu hơn, cô Mai chỉ ra, cách cư xử, tương tác của phụ huynh với giáo viên, nhà trường, ở một góc độ nào đó, cũng phản ánh văn hóa nhà trường. Nếu mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên thể hiện nhất quán văn hóa giao tiếp, ứng xử chuyên nghiệp, từ bài dạy đến tác phong, trang phục, lời ăn tiếng nói, thì chắc chắn sẽ khó có hình ảnh phụ huynh “quần đùi áo cộc” vào trường.

Giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học trong chuyên đề xây dựng hình ảnh giáo viên chuyên nghiệp, hiện đại

Hiện đại từ chuyên môn đến giao tiếp, tác phong

Theo TS Mai Mỹ Hạnh, Phó trưởng Khoa Tâm lý, Trường ĐH Sư phạm TPHCM, trong bối cảnh số hiện nay, nhiều giáo viên có xu hướng xây dựng hình ảnh bản thân trên môi trường số. Không ít TikToker, Facebooker hay KOL (người có sức ảnh hưởng) nổi tiếng là giáo viên. Điều này góp phần tạo nên nhịp sống giáo dục sôi động, phong phú, đồng thời mở rộng các kênh kết nối giáo dục.

Tuy nhiên, TS Mai Mỹ Hạnh cho rằng, ranh giới giữa sáng tạo nội dung giáo dục và “ráng” tạo nội dung giáo dục với mỗi giáo viên là rất mong manh. Nếu giáo viên không tự xác định được trách nhiệm xây dựng hình ảnh bản thân chuyên nghiệp, hiện đại, gắn với vai trò, trách nhiệm của nhà giáo và văn hóa nhà trường thì có thể tạo ra nhiều hệ lụy.

“Trong bối cảnh số, phụ huynh học sinh có xu hướng chọn mạng xã hội là kênh đối thoại với nhà trường, giáo viên hơn là đối thoại trực tiếp khi có vấn đề xảy ra. Vì vậy, từ phía giáo viên, nhà trường cần chủ động xây dựng kênh kết nối với phụ huynh để phụ huynh tin tưởng, chia sẻ. Muốn như vậy, giỏi chuyên môn là chưa đủ; quan trọng hơn là phải bắt đầu từ ý thức xây dựng hình ảnh giáo viên chuyên nghiệp, hiện đại, từ tác phong trong công việc đến giao tiếp, ứng xử với phụ huynh học sinh, đồng nghiệp và cộng đồng xã hội…”, TS Mai Mỹ Hạnh nhấn mạnh.

Chuyên gia tâm lý TS Giang Thiên Vũ khẳng định, những mục tiêu giáo dục chỉ có thể hiện thực hóa khi có sự đồng hành, chia sẻ, thấu hiểu từ phụ huynh học sinh. Nói cách khác, phụ huynh học sinh chính là điểm tựa để nhà trường thực hiện thành công những đổi mới, đột phá. Giáo viên không đơn thuần là người giảng dạy kiến thức cho học sinh mà quan trọng không kém còn giữ vai trò định hướng, nâng đỡ và là tấm gương để học sinh học tập. Vì vậy, trong bối cảnh số, việc xây dựng hình ảnh của người thầy càng phải được đặt trong yêu cầu chuẩn mực. Văn hóa nhà trường, hình ảnh giáo viên và chất lượng giáo dục vì thế không thể tách rời nhau.

Trường học chuyển mình với nhiều mô hình chuyển đổi số

Hơn một năm sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đi vào đời sống, thực tế giáo dục tại TPHCM đã xuất hiện nhiều mô hình “điểm sáng” về chuyển đổi số.

Nhiều mô hình “điểm sáng”

“Trợ lực” chính sách từ Nghị quyết 57 không chỉ giúp trường học “chuyển mình”, mà còn cho thấy hiệu quả của một chủ trương khi được cụ thể hóa từ thực tiễn.

Trong mùa tư vấn tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027, lần đầu tiên Trường THCS Lữ Gia (phường Phú Thọ, TPHCM) đưa vào sử dụng phần mềm đăng ký nguyện vọng.

Từ kết quả các bài thi thử và khu vực nơi ở hiện tại của học sinh, phần mềm “chạy”, “lọc” dữ liệu để đưa ra những gợi ý nguyện vọng phù hợp với năng lực học tập và quãng đường di chuyển từ nhà đến trường của từng học sinh. Học sinh vẫn chủ động lựa chọn nguyện vọng, song phần mềm đồng thời đưa ra cảnh báo nếu trường được lựa chọn quá xa nhà hoặc dự báo vượt ngưỡng năng lực của học sinh.

Với trợ lực từ Nghị quyết 57, chuyển đổi số đã trở thành động lực để mỗi nhà trường phát triển thực chất

Cô Nguyễn Thụy Ái, Hiệu trưởng Trường THCS Lữ Gia, cho biết phần mềm do nhà trường tự thiết kế, xây dựng và hoàn thiện nhằm hỗ trợ hiệu quả công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh. Sau khi đưa vào vận hành, phần mềm mang lại nhiều tín hiệu khả quan: học sinh lựa chọn nguyện vọng “sát sườn” hơn, trong khi giáo viên cũng giảm áp lực trong công tác tư vấn.

“Kết quả này nằm trong nỗ lực sau một năm triển khai Nghị quyết 57 của nhà trường. Khi cụ thể hóa Nghị quyết 57, chuyển đổi số giáo dục được bao trùm trong tất cả hoạt động của nhà trường, không dừng ở đổi mới công tác quản trị hay giáo viên mạnh dạn số hóa, làm mới bài dạy, mà còn giải quyết được nhiều bài toán thực tiễn giáo dục, để học sinh được thụ hưởng nhiều hơn”, cô Nguyễn Thụy Ái chia sẻ.

Từ thực tế tại đơn vị, cô Nguyễn Thị Thanh Trúc, Hiệu trưởng Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức, TPHCM) nhận định, nếu vài năm trước, chuyển đổi số giáo dục vẫn được xem là khái niệm khá rời rạc, đơn thuần được hiểu là xây dựng bài giảng, giáo án điện tử, trình chiếu PowerPoint, đưa công nghệ, máy móc vào tiết dạy, thì nay nhận thức và tư duy về chuyển đổi số trong nhà trường đã “chuyển mình” rõ nét.

Theo cô Nguyễn Thị Thanh Trúc, sự thay đổi không còn dừng ở việc ứng dụng công nghệ một cách khiên cưỡng, hành chính, mà hướng đến đổi mới giáo dục thực chất, trong đó chính giáo viên ý thức được yêu cầu đổi mới.

Dẫn chứng, cô Trúc cho biết, năm học 2026-2027, từ công tác quản trị, vận hành đến kết nối phụ huynh, học sinh đều được nhà trường thực hiện trên môi trường số. Học sinh đăng ký nhóm môn học lựa chọn, ngoại ngữ tự chọn, học sinh giỏi, tham gia sự kiện, hoạt động trải nghiệm hay giải quyết các thủ tục học vụ đều được thực hiện khép kín thông qua phần mềm Quản lý công việc trực tuyến do chính giáo viên nhà trường thiết kế.

Đáng chú ý, việc đánh giá quý giáo viên, quản lý lương, đánh giá chuẩn hiệu trưởng, hiệu phó… cũng được triển khai trên phần mềm này.

Giáo viên TPHCM trong một buổi tập huấn về chuyển đổi số

“Trước đây, những nội dung này thường được triển khai thủ công hoặc qua các phần mềm riêng lẻ, thiếu tính liên thông và kết nối dữ liệu, gây khó khăn cho việc triển khai cũng như công tác quản lý, quản trị. Khi đưa Nghị quyết 57 vào trường học, nhà trường xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi để đổi mới giáo dục. Từ đó, nhà trường tạo cơ chế thúc đẩy, đặt hàng giáo viên ‘hiến kế’ các mô hình chuyển đổi số ứng dụng trong quản trị, giảng dạy”, cô Trúc nhấn mạnh.

Trong khi đó, mô hình “một cửa” tại Trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa) là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hành chính được tích hợp ngay trên website của trường thông qua “Cổng tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến”.

Được triển khai từ cuối năm học 2025-2026, mô hình là một trong những nỗ lực chuyển đổi số giáo dục, cải cách thủ tục hành chính theo tinh thần Nghị quyết 57, mang lại những hiệu quả tích cực. Mô hình giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho phụ huynh, nâng cao chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số của trường và chỉ số hài lòng của phụ huynh học sinh.

Chuyển mình từ thực tiễn

Sau hơn một năm đưa Nghị quyết 57 vào thực tiễn giáo dục, thầy Ngô Hùng Cường, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Khai Nguyên, phường An Đông, TPHCM, đánh giá cao tác động của Nghị quyết đối với hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo tại trường.

Theo thầy Cường, dù là đơn vị nhiều năm được đánh giá cao trong phát triển phong trào nghiên cứu khoa học ở trường phổ thông tại TPHCM, nhưng trước đây hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo tại trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn về nguồn lực cơ sở vật chất, kinh phí hỗ trợ.

“Khi vận dụng Nghị quyết 57 vào thực tiễn, những khó khăn này đã hầu như được tháo gỡ. Nghị quyết tạo hành lang pháp lý vững chắc, yêu cầu dành riêng nguồn lực cho hoạt động đổi mới khoa học công cộng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đã nối dài thêm cho nghiên cứu khoa học ở trường phổ thông phát triển thực chất, xứng tầm với yêu cầu của Chương trình GDPT 2018”, thầy Cường chia sẻ.

Trong nỗ lực hiện thực hóa mạnh mẽ Nghị quyết 57, tính đến cuối năm học 2025-2026, Sở GD-ĐT TPHCM cho biết đã số hóa toàn bộ hồ sơ pháp lý của nhà trường; cắt giảm 104/161 thủ tục hành chính, tiết kiệm 1.119 ngày làm việc, giảm 50,6% tổng thời gian giải quyết. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn đạt 97,9%, không có hồ sơ trễ hạn. 100% cơ sở giáo dục công lập thực hiện thu học phí không dùng tiền mặt.

Cùng với đó, nhiều mô hình chuyển đổi số được triển khai như kho học liệu số dùng chung, “phòng học số” tại địa bàn ngoại thành, biển đảo và “lớp học không biên giới” kết nối giáo viên khu vực trung tâm với các điểm trường vùng xa theo thời gian thực, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức.

Đặc biệt, chỉ số cải cách hành chính năm 2025 của Sở GD-ĐT TPHCM đạt 90,62 điểm, xếp thứ nhất khối sở, ban, ngành thành phố, tăng 22 bậc so với năm 2023. Chỉ số hài lòng SIPAS đạt 99,44%; mức độ hài lòng đối với dịch vụ giáo dục đạt 98,09%.