Khai mạc chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số”

Sáng 5-10, Chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 chính thức khai mạc tại Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định, TPHCM) đồng thời diễn ra tại tỉnh An Giang và Đồng Tháp.

Chương trình do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam Bộ GD-ĐT, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM, Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM và Công ty TNHH Truyền thông và Giáo dục TPHCM phối hợp với Sở GD-ĐT TPHCM tổ chức, cùng sự đồng hành của Trường Đại học Kinh tế – Tài chính TPHCM (UEF), Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH), Trung tâm DOL English cùng nhiều trường đại học, cao đẳng.

Tham dự lễ khai mạc có ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Lê Thắng Lợi, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ GD-ĐT, Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam; ông Nguyễn Hồng Tây, Phó Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Nội vụ tại TPHCM; bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM; ông Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM; bà Nguyễn Minh Huyền Trang, Phó Trưởng ban Công tác sinh viên, ĐHQG TPHCM; thầy Trịnh Hoàng Quân, Hiệu trưởng trường THPT Võ Thị Sáu… cùng các chuyên gia tư vấn, hướng nghiệp và đại diện nhiều trường đại học.

Không chỉ dừng ở giới thiệu ngành học, trường học

Phát biểu khai mạc, ông Lê Thắng Lợi cho biết chương trình khai mạc là hoạt động mở đầu cho chuỗi chương trình hướng nghiệp năm học 2026-2027 diễn ra tại 450 trường ở TPHCM và 6 tỉnh thành lân cận (Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng), kéo dài đến ngày 30-12-2026.

Ông Lê Thắng Lợi, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ GD-ĐT, Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam phát biểu khai mạc chương trình

Nội dung chương trình tập trung cung cấp thông tin về hệ thống giáo dục và đào tạo, các ngành nghề trong xã hội, nhu cầu nhân lực, xu hướng thị trường lao động, đồng thời giới thiệu những thay đổi của nghề nghiệp dưới tác động của công nghệ và AI. Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin, học sinh tham gia chương trình còn có cơ hội trao đổi trực tiếp với chuyên gia, nhà giáo dục và đại diện các cơ sở đào tạo, qua đó giải đáp những băn khoăn về lựa chọn ngành nghề, trường học, bậc đào tạo cũng như yêu cầu năng lực của từng lĩnh vực.

Ông Lê Thắng Lợi nhấn mạnh, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, thế giới nghề nghiệp cũng thay đổi nhanh chóng. Do vậy, hướng nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc giới thiệu ngành học, trường học hay cung cấp thông tin tuyển sinh, mà cần giúp học sinh hiểu mình, hiểu nghề, hiểu xu hướng của thị trường lao động và biết mình cần chuẩn bị những gì cho tương lai. Chương trình với mong muốn đưa hoạt động hướng nghiệp đến gần hơn với học sinh bằng những nội dung thiết thực, khoa học và phù hợp với yêu cầu của giáo dục trong giai đoạn mới, trở thành kênh thông tin chính xác, khách quan, giúp học sinh được trực tiếp trao đổi với các chuyên gia, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn hướng đi phù hợp sau tốt nghiệp THPT.

Chương trình nhận được hoa chúc mừng từ Bộ GD-ĐT và Sở GD-ĐT TPHCM

“Chọn ngành, chọn nghề là một trong những quyết định quan trọng trên hành trình trưởng thành. Các em có thể băn khoăn: Mình phù hợp với ngành nào? Nên chọn ngành mình yêu thích hay ngành có nhiều cơ hội việc làm? Nên học đại học, học nghề hay lựa chọn một hướng đi khác? AI sẽ tác động như thế nào đến nghề nghiệp trong tương lai? Không có một đáp án chung cho tất cả mọi người và cũng không có một ngành nghề tốt nhất cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là mỗi em phải từng bước hiểu chính mình, hiểu nghề mình lựa chọn và hiểu những gì mình cần chuẩn bị ngay từ hôm nay”, ông Lê Thắng Lợi nhắn nhủ.

Gắn AI với định hướng nghề nghiệp

Tại chương trình, các chuyên gia hướng nghiệp đã thông tin và gỡ khó cho học sinh nhiều vấn đề liên quan đến chọn ngành, chọn nghề trong kỷ nguyên số.

TS Lê Thị Thanh Mai, nguyên Trưởng Ban Công tác Sinh viên, ĐHQG TPHCM, nhấn mạnh câu chuyện lựa chọn nghề nghiệp trong kỷ nguyên số đặt ra yêu cầu mỗi học sinh phải biết sử dụng AI như một công cụ để hỗ trợ tìm hiểu, định hướng và khám phá nghề nghiệp. Và quan trọng hơn cả là các yêu cầu về chuẩn đầu ra, đòi hỏi người học có năng lực số và ngoại ngữ để ứng dụng công việc.

Ban tổ chức trao hoa cho thầy cô ban tư vấn và đại diện các đơn vị đồng hành

“Hiện nay có 8 lĩnh vực nghề nghiệp chính gồm: quốc phòng an ninh, công an, quân đội; sư phạm, sức khỏe, luật; kinh tế, kinh doanh, quản lý, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội. Sau THPT các em có thể chọn học nghề, học cao đẳng, đại học. Dù lựa chọn hướng đi nào, sau tốt nghiệp các em cũng cần phải biết khai thác dữ liệu, biết sử dụng công nghệ, kể các các lĩnh vực liên quan đến khoa học xã hội”, TS Lê Thị Thanh Mai thông tin.

Trong khi đó, ThS Chế Dạ Thảo, chuyên gia tâm lý – kỹ năng, lưu ý học sinh có thể ghi nhớ công thức “ba chữ M” để lựa chọn ngành nghề phù hợp. Chữ M thứ nhất là “mê” – tức phải có đam mê và sự hứng thú với ngành nghề mình lựa chọn, khát khao tìm hiểu, khám phá và theo đuổi lĩnh vực đó. Chữ M thứ hai là “mạnh”, học sinh cần hiểu rõ bản thân có năng lực, thế mạnh ở đâu qua điểm số, kết quả học tập, những kỹ năng nổi trội và đặc biệt là những sản phẩm mình đã tạo ra. Chữ M thứ ba là “mở” – khi chọn một ngành nghề, học sinh cần nhìn rộng hợn câu hỏi “mình thích gì” hay “mình giỏi gì”, mà phải xác định ngành đó có thể mở ra những cơ hội nào về việc làm…

“Khi kết hợp được cả “3 chữ M” đó các em sẽ có thêm cơ sở để đưa ra lựa chọn phù hợp, thay vì chọn nghề theo cảm tính hoặc chạy theo xu hướng”, ThS Chế Dạ Thảo nhìn nhận.

AI có thay thế con người không?

Trong chương trình tư vấn, nhiều học sinh lo lắng về việc các em muốn theo đuổi ngành truyền thông đa phương tiện nhưng không biết khi ra trường cơ hội việc làm như thế nào trong thời buổi AI phát triển mạnh mẽ?

ThS Nguyễn Trần Ngọc Phương, Giám đốc Trung tâm Marketing và Phát triển thương hiệu, Trường ĐH Công nghệ TPHCM, cho biết sự phát triển của AI đang làm thay đổi cách thức sản xuất và phân phối nội dung truyền thông nhưng đồng thời cũng mở ra những yêu cầu và cơ hội đổi mới đối với nhân lực ngành truyền thông. Để người học nắm vững kiến thức và cạnh tranh trong thị trường lao động, Trường ĐH Công nghệ TPHCM chú trọng đào tạo gắn việc học với thực tiễn. Tại đây, sinh viên được “học thật, trải nghiệm thật”, đồng thời có cơ hội kết nối và làm việc với doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên còn được trang bị kỹ năng ứng dụng AI là gì đến cách khai thác, ứng dụng công cụ AI trong học tập và công việc. Đặc biệt, không chỉ sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, người học ở các ngành đào tạo tại trường đều được trang bị những kỹ năng liên quan đến AI.

“Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, sinh viên không chỉ cần vững chuyên môn mà còn phải biết ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc. Đây cũng là một trong những năng lực giúp người trẻ thích ứng tốt hơn với thị trường lao động sau khi tốt nghiệp”, ThS Nguyễn Trần Ngọc Phương chia sẻ.

Em Xuân Nhi (lớp 12A4) băn khoăn: “Hiện AI đang phát triển mạnh và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Vậy số lượng ngành nghề bị AI thay thế có nhiều hơn những ngành nghề mà con người có thể đảm nhiệm hay không?”.

TS. Nguyễn Đức Nghĩa, chuyên gia hướng nghiệp – tuyển sinh, thừa nhận AI đang tác động đến hầu hết lĩnh vực của đời sống và thị trường lao động. Nhiều công việc trước đây do con người đảm nhiệm nay đã có sự hỗ trợ hoặc thay thế một phần bằng công nghệ, chẳng hạn việc ứng dụng máy bay không người lái trong nhiều lĩnh vực.

Học sinh đặt câu hỏi tới Ban tư vấn chương trình

Tuy nhiên, TS Nguyễn Đức Nghĩa lưu ý học sinh không nên quá lo lắng trước sự phát triển của AI mà cần chủ động tìm hiểu ngành nghề mình quan tâm. Điều quan trọng là người học phải xác định được năng lực, sở thích và yêu cầu của nghề trong tương lai, đồng thời trang bị khả năng sử dụng công nghệ để thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

“AI có thể thay đổi cách thức con người làm việc, nhưng không có nghĩa tất cả ngành nghề đều bị AI thay thế. Các em cứ mạnh dạn tìm hiểu, lựa chọn ngành nghề phù hợp và chuẩn bị cho những năng lực cần thiết để làm việc cùng công nghệ”, TS Nguyễn Đức Nghĩa khẳng định.

Tại chương trình, nhiều học sinh khác cũng đặt ra một số câu hỏi xoay quanh việc lựa chọn ngành nghề, cơ hội việc làm và yêu cầu của thị trường lao động. Các chuyên gia đã trực tiếp giải đáp thắc mắc, đồng thời đưa ra những lời khuyên thiết thực giúp học sinh có thêm cơ sở định hướng nghề nghiệp phù hợp.

Sáng 5-10, chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 cũng chính thức khai mạc tại tỉnh An Giang và Đồng Tháp.

Với hành trình đi qua khoảng 450 trường THPT tại TPHCM và 6 tỉnh, thành lân cận (Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng), chương trình hứa hẹn mang đến cho hàng ngàn học sinh cơ hội được gặp gỡ chuyên gia, cập nhật thông tin về ngành nghề, thị trường lao động và những năng lực cần thiết trong thời đại số, qua đó chủ động hơn trong lựa chọn ngành học và định hướng tương lai.

Học sinh Đồng Tháp hào hứng khám phá ngành nghề trong kỷ nguyên số

Học sinh không nên chọn ngành vì độ “hot” hay dễ xin việc mà cần chọn ngành dựa trên sở thích, năng lực thích ứng của bản thân.

Các chuyên gia tư vấn hướng nghiệp cho học sinh Đồng Tháp.

Đây là lưu ý của các chuyên gia dành cho học sinh nhiều trường THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp trong chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027. Tại mỗi trường mà chương trình đi qua, các chuyên gia đã cung cấp thông tin về ngành học, nghề nghiệp và dành thời gian lắng nghe những băn khoăn rất thực tế của học sinh trước ngưỡng cửa lựa chọn tương lai.

Đừng chạy theo ngành “hot”

Đồng hành cùng chương trình, ThS Nguyễn Công Kỳ, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam – Bộ GD&ĐT đã có nhiều lưu ý đến học sinh tỉnh Đồng Tháp về việc lựa chọn ngành học trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh.

Theo ThS Nguyễn Công Kỳ, khi lựa chọn ngành nghề, học sinh không nên chạy theo ngành “hot”, ngành có nhiều người theo học hay ngành dễ tìm việc. Mọi lựa chọn phù hợp cần bắt đầu từ việc hiểu chính mình, có năng lực gì, hứng thú với lĩnh vực nào, điều kiện gia đình ra sao và bản thân mong muốn phát triển theo hướng nào trong tương lai. Bên cạnh đó, khi định hướng nghề nghiệp, học sinh cần nhìn xa hơn nhu cầu nhân lực ở thời điểm hiện tại.

ThS Nguyễn Công Kỳ, cho rằng các em học sinh không nên nhìn AI đơn thuần theo hướng “thay thế con người”. AI chắc chắn sẽ làm thay đổi nhiều công việc, cách thức làm việc và yêu cầu đối với người lao động. Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, người trẻ cần sớm trang bị ngoại ngữ, kỹ năng số, tư duy phản biện, khả năng tự học và đặc biệt là năng lực sử dụng công nghệ như một công cụ phục vụ học tập và phát triển nghề nghiệp.

Học sinh đặt câu hỏi đến các chuyên gia.

Lộ trình nào để trở thành chuyên gia tâm lý

Tại điểm Trường THPT Vĩnh Bình, không khí của chương trình tư vấn hướng nghiệp vô cùng sôi nổi. Trong không khí ấy, em Minh Thư, học sinh lớp 12A8 đã mạnh dạn đặt câu hỏi về lộ trình trở thành chuyên gia tâm lý.

Bằng trải nghiệm thực chiến của người đi trước, câu trả lời của TS Đào Lê Hòa An, chuyên gia tâm lý – kỹ năng không chỉ gỡ rối băn khoăn trước mắt mà còn phác họa bức tranh toàn cảnh về lộ trình học tập, cơ hội nghề nghiệp và những tố chất sống còn trong ngành tâm lý học tại Việt Nam hiện nay.

Theo TS Đào Lê Hòa An, tâm lý học ngày nay đã có vị thế hoàn toàn khác so với giai đoạn trước. Xã hội hiện đại với áp lực công việc, biến động đời sống và căng thẳng học đường đã đưa nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần trở thành một phần thiết yếu, mở ra không gian phát triển rộng lớn cho thế hệ trẻ.

Để thực hiện hóa ước mơ trở thành chuyên gia, lộ trình học tập của ngành đòi hỏi sự đầu tư dài hơi và bài bản. Theo đó, bậc cử nhân (3,5 – 4 năm) người học phải trang bị kiến thức về nền tảng về tâm lý học đại cương, tâm lý phát triển, hành vi xã hội, sinh lý thần kinh và phương pháp nghiên cứu khoa học.

Từ năm thứ ba, sinh viên sẽ chọn chuyên ngành hẹp (Tham vấn, Lâm sàng, Tâm lý giáo dục hay Tâm lý học tổ chức) và bắt đầu đi thực tế tại các cơ sở, trường học, bệnh viện. Tốt nghiệp đại học mới chỉ là bước khởi đầu. Để có thể tham vấn độc lập, người làm nghề bắt buộc phải trải qua hàng trăm giờ thực hành ca dưới sự kèm cặp, phản hồi trực tiếp từ các chuyên gia giám sát giàu kinh nghiệm.

TS Đào Lê Hòa An chia sẻ với học sinh về kỹ năng chọn nghề.

Theo TS Đào Lê Hòa An, sai lầm phổ biến của người trẻ là nghĩ tâm lý chỉ có duy nhất việc ngồi phòng kín lắng nghe thân chủ trút bầu tâm sự. Bất kỳ lĩnh vực nào có yếu tố con người thì kiến thức tâm lý đều phát huy giá trị vượt trội. Chẳng hạn, muốn làm tham vấn và trị liệu, nơi làm việc sẽ tại bệnh viện, trung tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ nhóm yếu thế. Nếu muốn làm tâm lý học đường, chúng ta phải đồng hành cùng học sinh giải tỏa áp lực học tập, xây dựng kỹ năng sống và kết nối gia đình – nhà trường.

Để không bị kiệt sức hay đào thải trên con đường này, người làm nghề tâm lý cần tôi luyện những tố chất cốt lõi: Lắng nghe thấu cảm và không phán xét; có tư duy khoa học; có sức bền cảm xúc và kỹ năng thiết lập ranh giới và phải có đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt.

TS Đào Lê Hòa An gợi ý một “công thức” đơn giản để học sinh từng bước chạm tới thành công: Xác định lĩnh vực mình đam mê, tìm một người thầy giỏi trong lĩnh vực đó và chủ động tìm cơ hội học hỏi và tích lũy kinh nghiệm. Theo ông, cơ hội lớn thường bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Chỉ cần người trẻ có đam mê, dám thử sức và không ngại bắt đầu từ những công việc đơn giản, các em sẽ từng bước mở ra cơ hội phát triển nghề nghiệp, trong đó có lĩnh vực tâm lý.

Các chuyên gia giải đáp thắc mắc giúp học sinh định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Hình dung rõ hơn về sự lựa chọn

Đến với Trường THCS-THPT Long Bình, em Gia Vy, học sinh lớp 12/1 mạnh dạn bày tỏ: “Em muốn học ngành Thú y nhưng không biết bản thân cần trang bị kiến thức và kỹ năng gì để làm nghề trong tương lai?”.

ThS Nguyễn Trung Hiếu, Phó Ban Tuyển sinh, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM, cho biết để theo học ngành Thú y, học sinh cần chú trọng các môn Toán, Hóa học, Sinh học và trang bị thêm ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh để tiếp cận thuật ngữ chuyên ngành, tài liệu chuyên môn.

Theo ông, khác với bậc THPT, môi trường đại học đòi hỏi sinh viên phải có khả năng tự học, chủ động tìm kiếm tài liệu, sách chuyên ngành và không phụ thuộc hoàn toàn vào giảng viên.

“Nếu ngành Y khoa hướng đến khám, chữa bệnh cho con người thì ngành Thú y tập trung chăm sóc và điều trị bệnh cho động vật”, ông Nguyễn Trung Hiếu chia sẻ.

Sau khi tốt nghiệp với bằng bác sĩ Thú y, sinh viên có thể làm việc tại các cơ quan cơ sở chăm sóc, điều trị động vật, trung tâm liên quan đến thú y hoặc phát triển mô hình phòng khám, cơ sở chăm sóc thú cưng.

Trong khi đó, ThS Trần Quốc Bảo, Phó Ban Tuyển sinh, Trường Đại học Kinh tế – Tài chính TP.HCM cũng đã dành thời gian giải đáp những băn khoăn của học sinh về các nhóm ngành nhà trường đang đào tạo.

Từ những câu hỏi cụ thể của học sinh về ngành học, chương trình đào tạo, yêu cầu đầu vào đến cơ hội việc làm, ThS Trần Quốc Bảo giúp các em có thêm thông tin để hình dung rõ hơn về lựa chọn của mình.

Những chia sẻ thực tế từ chuyên gia tuyển sinh giúp học sinh có thêm cơ sở khi cân nhắc ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng tương lai, thay vì lựa chọn chỉ theo xu hướng hoặc tâm lý đám đông.

Nữ sinh được nhận quà tặng sách từ Ban tổ chức khi đặt câu hỏi.

Chương trinh hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam Bộ GD-ĐT, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM, Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM và Công ty TNHH Truyền thông và Giáo dục TPHCM phối hợp với Sở GD-ĐT các tỉnh, thành phố triển khai. Chương trình có sự đồng hành của Trường Đại học Kinh tế – Tài chính TPHCM (UEF), Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH) và Trung tâm DOL English.

Năm nay, chương trình triển khai tai 450 trường THPT và cơ sở giáo dục ở TPHCM cùng 6 tỉnh, thành lân cận gồm Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng.

Tại Đồng Tháp, chương trình diễn ra từ ngày 5 đến 17/10 tại hơn 50 ngôi trường THPT. Thông qua các hoạt động giao lưu, hỏi đáp trực tiếp, chương trình giúp học sinh có thêm góc nhìn thực tế khi đưa ra các quyết định cho tương lai.

Học sinh chuẩn bị gì để bước vào thị trường lao động trong kỷ nguyên AI

Người học cần định hướng gì để biến Trí tuệ nhân tạo (AI) thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho mình trong công việc ở tương lai.

Học sinh nhờ chuyên gia tư vấn tháo gỡ khó khăn trong việc chọn nghề.

Từ những băn khoăn về ngành học, cơ hội việc làm đến tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều học sinh THPT tại An Giang đã sôi nổi đặt câu hỏi, trao đổi trực tiếp với chuyên gia tại chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027.

Cần rèn luyện khả năng thích ứng, tư duy sáng tạo

Chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” đang diễn ra sôi nổi tại nhiều ngôi trường THPT trên địa bàn tỉnh An Giang. Tại chương trình, ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực và thông tin thị trường lao động, nhận định học sinh hiện nay đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng cần chuẩn bị tốt hơn để thích ứng bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Theo ông Tuấn, thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng, nhiều ngành nghề truyền thống cũng được tái cấu trúc, trong khi những lĩnh vực mới liên tục xuất hiện. Vì vậy, việc lựa chọn nghề nghiệp không nên chỉ dựa vào xu hướng nhất thời mà cần xem xét sự phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng phát triển lâu dài của bản thân.

Chuyên gia cho rằng, bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động tương lai cần rèn luyện khả năng thích ứng, tư duy sáng tạo và tinh thần học tập suốt đời. Đây là những yếu tố giúp các em chủ động trước những thay đổi của công việc và yêu cầu ngày càng cao từ doanh nghiệp.

Ông Tuấn cũng thông tin về 8 nhóm ngành có nhiều chuyển động trong bối cảnh hiện nay, gồm công nghệ và chuyển đổi số; công nghệ kỹ thuật và công nghiệp hiện đại; xây dựng; kiến trúc và môi trường; logicstics, thương mại điện tử, kinh doanh số và tài chính; du lịch, nhà hàng, khách sạn; ngôn ngữ; chăm sóc sức khỏe và công nghệ làm đẹp; nông nghiệp công nghệ cao và các lĩnh vực gắn với du lịch biển.

Tuy nhiên, theo ông, ngành nghề mới không đồng nghĩa với việc luôn có triển vọng tốt hơn ngành nghề truyền thống. Điều quan trọng là học sinh cần tìm hiểu kỹ yêu cầu công việc, cơ hội phát triển và khả năng đáp ứng của bản thân, thay vì lựa chọn chỉ vì một ngành đang được nhiều người quan tâm.

Đồng quan điểm, ông Vũ Thiện Toàn, chuyên gia tâm lý, cho rằng mỗi người có thể lựa chọn con đường học tập khác nhau, từ giáo dục nghề nghiệp đến đại học và sau đại học, tùy theo mục tiêu nghề nghiệp. Trước khi đăng ký ngành học, học sinh nên tìm hiểu đầy đủ yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ và kỹ năng chuyên môn để có lộ trình phù hợp.

Ông Vũ Thiện Toàn, chuyên gia tâm lý tư vấn cho học sinh tỉnh An Giang.

“Không có nghề nào không thể kiếm được tiền nếu mình có năng lực”, ông Toàn nhấn mạnh, đồng thời khuyến khích học sinh nhìn nhận giá trị của nghề nghiệp từ năng lực thực tế và sự nỗ lực của mọi người.

Chủ động trang bị kỹ năng mới

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của học sinh là tác động của AI đối với cơ hội việc làm, đặc biệt nhóm ngành kinh tế và kế toán.

Giải đáp băn khoăn về việc liệu ngành kinh tế có bão hòa và AI có thể thay đổi công việc kế toán ra sao, ThS. Nguyễn Ngọc Thạch, đại diện trường Đại học Kinh tế – Tài chính TP.HCM, cho biết AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Vì vậy, người học cần chủ động cập nhật công nghệ và biết vận dụng công cụ mới vào công việc.

Theo ông Thạch, nếu trước đây doanh nghiệp thường chú trọng bằng cấp, tin học và ngoại ngữ thì hiện nay khả năng sử dụng công nghệ, trong đó có AI, cũng là một yêu cầu đáng quan tâm khi tuyển dụng nhân sự.

Thay vì lo ngại AI sẽ lấy đi cơ hội việc làm, học sinh cần học cách sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao hiệu quả công việc. Với ngành kế toán, dù nhiều thao tác có thể được tự động hóa, người làm nghề vẫn cần kiến thức chuyên môn, kỹ năng phân tích và khả năng kiểm soát thông tin.

Ông Thạch cho rằng, học sinh không nên quá lo lắng trước những thay đổi này. Điều cần thiết là chuẩn bị tinh thần học hỏi, rèn luyện kỹ năng và thích ứng với công nghệ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Bên cạnh nhóm ngành kinh tế, công nghệ truyền thông cũng nhận được sự quan tâm của học sinh. Ông Nguyễn Tuệ Đăng, đại diện Trường Đại học Công nghệ TP.HCM, cho biết việc ứng dụng công nghệ vào truyền thông đang mở ra nhiều cách thức sáng tạo nội dung, tiếp cận công chúng và đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Theo ông Đăng, sinh viên theo học ngành công nghệ truyền thông được trang bị kiến thức nền tảng, tìm hiểu việc ứng dụng AI trong hoạt động truyền thông và tham gia các hoạt động thực hành. Việc kiến tập, thực tập và kết nối doanh nghiệp cũng giúp người học có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế.

Để theo đuổi lĩnh vực này, học sinh cần có sự yêu thích, tư duy sáng tạo, tinh thần chủ động học hỏi và khả năng liên tục nâng cao kỹ năng. Sau khi tốt nghiệp, các em có thể tìm hiểu nhiều vị trí việc làm tại doanh nghiệp, công ty và tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực truyền thông.

Các chuyên gia trên bàn tư vấn tại chương trình.

Chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam Bộ GD&ĐT, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM, Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM và Công ty TNHH Truyền thông và Giáo dục TPHCM phối hợp với Sở GD&ĐT các tỉnh, thành phố triển khai, với sự đồng hành của Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TPHCM (UEF), Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH) và Trung tâm DOL English.

Năm nay, chương trình triển khai tại 450 trường THPT và cơ sở giáo dục ở TPHCM cùng 6 tỉnh, thành lân cận gồm Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng. Tại An Giang, chương trình diễn ra từ ngày 5 đến 17/10 với hơn 40 ngôi trường THPT. Thông qua các hoạt động giao lưu, hỏi đáp trực tiếp, chương trình giúp học sinh có thêm góc nhìn thực tế trước khi đưa ra quyết định cho tương lai.

Chọn ngành nghề thời AI: Đừng chạy theo tâm lý đám đông

AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi thị trường lao động, đặt ra yêu cầu mới trong hướng nghiệp và lựa chọn ngành nghề của học sinh.

Học sinh TP.HCM tham gia chương trình hướng nghiệp, tìm hiểu ngành nghề và những thay đổi của thị trường lao động trong bối cảnh AI phát triển. Ảnh: Chân Phúc

Ngày 5.10, tại Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định, TP.HCM), Chương trình hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 được khai mạc.

Chương trình đồng thời được tổ chức tại An Giang và Đồng Tháp, mở đầu cho chuỗi hoạt động hướng nghiệp dự kiến triển khai tại 450 trường, cơ sở giáo dục ở TPHCM và các tỉnh Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp, Lâm Đồng từ nay đến cuối tháng 12.2026.

Hướng nghiệp không chỉ là chọn trường, chọn ngành

Ông Lê Thắng Lợi – Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho rằng, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, thế giới nghề nghiệp cũng đang thay đổi nhanh chóng.

Theo ông Lợi, hướng nghiệp hiện nay không thể chỉ dừng ở việc giới thiệu ngành học, trường học hay cung cấp thông tin tuyển sinh. Học sinh cần được hỗ trợ để hiểu bản thân, hiểu nghề, nắm bắt xu hướng thị trường lao động và xác định những năng lực cần chuẩn bị cho tương lai.

“Không có một đáp án chung cho tất cả và cũng không có một ngành nghề tốt nhất cho mọi người. Điều quan trọng là mỗi em từng bước hiểu chính mình, hiểu nghề mình lựa chọn và hiểu những gì mình cần chuẩn bị ngay từ hôm nay” – ông Lợi nhấn mạnh.

Thực tế, sự phát triển của công nghệ và AI đang tạo ra những vị trí việc làm mới, đồng thời làm thay đổi tính chất, phương thức thực hiện của nhiều công việc hiện hữu. Người lao động vì thế phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng công nghệ và khả năng thích ứng.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động hướng nghiệp trong trường phổ thông. Thay vì chỉ cung cấp danh sách ngành nghề hay thông tin tuyển sinh, học sinh cần được tiếp cận thông tin về nhu cầu nhân lực, xu hướng thị trường lao động và những thay đổi của từng lĩnh vực dưới tác động của công nghệ.

Hướng nghiệp tại 450 trường, cơ sở giáo dục

Theo ban tổ chức, chương trình năm học 2026-2027 kéo dài từ ngày 5.10 đến 30.12, dự kiến triển khai tại 450 trường, cơ sở giáo dục.

Tại các chương trình, học sinh được trao đổi trực tiếp với chuyên gia, nhà giáo dục và đại diện các cơ sở đào tạo về lựa chọn ngành nghề, trường học, bậc đào tạo cũng như yêu cầu về năng lực của từng lĩnh vực.

Các hoạt động cũng hướng đến hỗ trợ học sinh nhận diện năng lực, sở thích và mục tiêu cá nhân, từ đó xây dựng kế hoạch học tập, rèn luyện kỹ năng và chuẩn bị cho quá trình lựa chọn nghề nghiệp sau THPT.

Ông Lê Thắng Lợi cho hay, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục.

Theo đó, hoạt động hướng nghiệp hướng tới giúp học sinh nhận diện năng lực, sở thích; tiếp cận thông tin về ngành nghề, cơ hội việc làm và xu hướng thị trường lao động; đồng thời phát triển kỹ năng lựa chọn nghề nghiệp và khả năng thích ứng trước những thay đổi của xã hội.

Theo ông Lợi, mục tiêu quan trọng là giúp học sinh có thêm thông tin chính xác, khách quan để trả lời những câu hỏi như bản thân phù hợp ngành nào, nên lựa chọn ngành yêu thích hay ngành có nhiều cơ hội việc làm, lựa chọn đại học hay học nghề và AI sẽ tác động thế nào đến công việc trong tương lai.

“Hiểu mình để chọn đúng. Hiểu nghề để đi đúng. Làm chủ công nghệ để thích ứng. Không ngừng học hỏi để tạo dựng tương lai”, ông Lợi gửi gắm tới học sinh.

Chọn đúng ngành, đừng sợ AI giành việc

Vừa qua, hàng trăm học sinh Trường THPT Phước Kiển (xã Nhà Bè, TPHCM) đã hào hứng tham gia chương trình tư vấn hướng nghiệp “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số”. Không khí sôi nổi được nối dài qua những câu hỏi thiết thực về xu hướng nghề nghiệp, yêu cầu tuyển sinh và nỗi lo AI có thể thay thế con người trong một số công việc.

Lựa chọn ngành phải gắn với thị trường lao động

Chia sẻ tại chương trình, TS Lê Thị Thanh Mai, chuyên gia hướng nghiệp – tuyển sinh, nguyên Trưởng ban Công tác Sinh viên ĐHQG TPHCM, cho biết lựa chọn ngành học không chỉ dựa trên đam mê, năng lực cá nhân mà còn cần gắn với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.

Theo bà, AI đang tác động đến nhiều lĩnh vực, làm thay đổi tính chất công việc cũng như yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của người lao động. Nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy khoảng 22% việc làm tại Việt Nam có khả năng chịu tác động từ AI. Điều này đòi hỏi học sinh không chỉ quan tâm đến việc chọn ngành nào mà còn phải chuẩn bị năng lực thích ứng trước những thay đổi của nghề nghiệp trong tương lai.

Thay vì lo lắng công nghệ sẽ lấy đi cơ hội việc làm, học sinh cần chủ động trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng học hỏi liên tục. AI có thể hỗ trợ xử lý nhiều công việc, nhưng hiệu quả sử dụng công cụ vẫn phụ thuộc vào khả năng tư duy, đánh giá thông tin và giải quyết vấn đề của con người.

TS Lê Thị Thanh Mai, chuyên gia hướng nghiệp – tuyển sinh, nguyên Trưởng Ban Công tác Sinh viên ĐHQG TPHCM tư vấn cho học sinh Trường THPT Phước Kiển.

TS Lê Thị Thanh Mai khuyên học sinh trước mắt cần học tốt các môn học ở trường, đồng thời dành thời gian tìm hiểu bản thân, xác định sở thích, thế mạnh và những lĩnh vực muốn theo đuổi. Việc chủ động tìm hiểu thông tin ngành nghề, xu hướng tuyển dụng và yêu cầu công việc sẽ giúp các em có cơ sở lựa chọn ngành học phù hợp, thay vì chạy theo tâm lý đám đông hoặc những ngành nghề đang được nhiều người quan tâm.

Bà cũng lưu ý đại học là một trong những lựa chọn dành cho học sinh có nguyện vọng và đáp ứng yêu cầu đầu vào, nhưng không phải con đường duy nhất dẫn đến thành công. Các em có thể cân nhắc học cao đẳng, học nghề hoặc những lộ trình đào tạo khác, tùy thuộc vào năng lực, điều kiện gia đình và mục tiêu nghề nghiệp.

ThS.NCS Tiêu Minh Sơn, chuyên gia tâm lý – kỹ năng, gợi ý học sinh bắt đầu hành trình hướng nghiệp bằng việc nhìn nhận rõ ưu điểm, hạn chế và mục tiêu của bản thân. Từ đó, các em đối chiếu với sở thích, năng lực và yêu cầu của từng ngành nghề để xác định hướng đi phù hợp.

Theo chuyên gia, học sinh có thể viết ra những điều mình làm tốt, những kỹ năng cần cải thiện và mục tiêu muốn đạt được trong tương lai. Bên cạnh việc tham khảo ý kiến gia đình, thầy cô và chuyên gia, các em cần chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm. Quá trình chuẩn bị nghiêm túc sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi đưa ra quyết định cho tương lai.

AI không làm người học mất đi cơ hội nghề nghiệp

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của học sinh là điều kiện theo học các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe. Sau khi lắng nghe phần tư vấn, em Quỳnh Anh, học sinh lớp 12A8, đặt câu hỏi về những kiến thức cần chuẩn bị nếu muốn theo đuổi ngành Y khoa.

Giải đáp thắc mắc này, ThS. Lê Phú Hiếu, Phó ban Tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), cho biết nhóm ngành sức khỏe nhận được sự quan tâm của nhiều thí sinh. Để theo học, học sinh cần chú trọng củng cố kiến thức các môn Hóa học, Sinh học và tìm hiểu kỹ phương thức, điều kiện tuyển sinh của từng trường.

Theo ThS. Lê Phú Hiếu, ngành Y khoa tại HUTECH có thời gian đào tạo 6 năm, kết hợp kiến thức y học cơ sở, y học lâm sàng với hoạt động thực hành, thực tập tại các cơ sở y tế. Chương trình hướng đến trang bị kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng ứng dụng vào thực tiễn, đồng thời chú trọng y đức và khả năng giao tiếp với người bệnh.

Trong quá trình học, sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường bệnh viện, từng bước làm quen với hoạt động chuyên môn dưới sự hướng dẫn của giảng viên và bác sĩ. Qua đó, người học tích lũy kiến thức, kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Bên cạnh Y khoa, tác động của AI đến cơ hội việc làm cũng là vấn đề khiến nhiều học sinh băn khoăn khi lựa chọn ngành học.

Em Thanh Tài, học sinh lớp 12A4, cho biết bản thân quan tâm đến ngành Ngôn ngữ Anh nhưng lo ngại sự phát triển của AI có thể ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Trước câu hỏi này, bà Đặng Cao Kỳ Duyên, Phó ban Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TPHCM (UEF), cho biết AI đang làm thay đổi cách thức học tập và làm việc, trong đó có lĩnh vực ngôn ngữ. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ không đồng nghĩa với việc người học ngoại ngữ sẽ mất đi cơ hội nghề nghiệp.

Theo bà, AI có thể hỗ trợ dịch thuật, biên tập và xử lý văn bản, nhưng người học vẫn cần phát triển khả năng giao tiếp, tư duy phản biện, hiểu biết văn hóa và năng lực sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng bối cảnh. Đây là những yếu tố giúp người lao động tạo ra giá trị khác biệt, thay vì chỉ phụ thuộc vào các công cụ dịch thuật tự động.

Chương trình “Cùng bạn chọn ngành nghề trong kỷ nguyên số” năm học 2026-2027 do Trung tâm Phát triển Giáo dục và Đào tạo phía Nam – Bộ GD-ĐT, Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM, Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM cùng Công ty TNHH Truyền thông và Giáo dục TPHCM phối hợp với Sở GD-ĐT TPHCM triển khai, với sự đồng hành của Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TPHCM (UEF), Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH) và Trung tâm DOL English. Chương trình diễn ra từ ngày 5-10 đến 30-12 tại 450 trường THPT và cơ sở giáo dục ở TPHCM cùng 6 tỉnh, thành lân cận gồm Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Tháp và Lâm Đồng. Thông qua các hoạt động giao lưu, hỏi đáp trực tiếp, chương trình giúp học sinh có thêm góc nhìn thực tế trước khi đưa ra quyết định cho tương lai.

Diện mạo mới ở những ngôi trường “tái cấu trúc”

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên những ngôi trường mới sau “tái cấu trúc” đi vào vận hành. Khi về chung một mái trường, những yêu cầu về tổ chức, quản trị được đặt ra, hướng tới quyền lợi học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.

Cùng nâng đỡ khi “về chung nhà”

Đều đặn hai tuần, một buổi họp chuyên môn tổ khối Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh được diễn ra. Khác với các năm học trước, buổi họp tổ khối năm nay ngoài cùng nhau nghiên cứu bài học còn tập trung “gỡ” những nội dung khó cho từng giáo viên trong quá trình đưa công nghệ, AI vào bài học.

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo đi vào vận hành sau quá trình sắp xếp cùng Trường Tiểu học Chương Dương. Quy mô hợp nhất đặt ra những yêu cầu thống nhất về mục tiêu, chiến lược phát triển giáo dục…

Cô Trương Thị Thảo, giáo viên Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo cho biết, thực tế, khi 2 trường “về chung 1 nhà” thời điểm đầu không thể tránh khỏi những “điểm lệch” trong phương pháp, mục tiêu, đặc biệt là năng lực đội ngũ về công nghệ thông tin. Chính những buổi họp chuyên môn là dịp để gắn kết đội ngũ, giúp thầy cô thẳng thắn đối thoại, chia sẻ, trao đổi, tháo gỡ những nút thắt.

“Khi được tháo gỡ, từ chỗ e dè trong ứng dụng AI vào giảng dạy, năm học này tôi đã mạnh dạn đưa AI vào tiết học, có thể biến những hình tĩnh trong SGK trở thành các hình động, học sinh rất thích thú, hào hứng”, cô Thảo vui mừng.

Ngoài chuyên môn được nâng đỡ, đồng hành, điều dễ dàng nhận thấy nhất đó là những thay đổi về diện mạo mới của phân hiệu Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo khi “về chung một nhà”. Sân trường được trang bị 1 màn hình led lớn; lớp học được đầu tư thêm tivi tương tác; ứng dụng công nghệ vào điểm danh khuôn mặt học sinh; đầy đặn thêm các hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh…

“Sự đồng đều về cơ sở vật chất mang đến cho thầy trò môi trường giáo dục không có sự phân biệt, giáo viên được tạo điều kiện để nâng cao chuyên môn, học sinh có điều kiện để phát triển năng lực, tạo sự tin tưởng cho phụ huynh, học sinh và đội ngũ”, cô Thảo phấn khởi.

Gần 18 giờ, hơn 100 giáo viên Trường THCS Nguyễn Văn Bé, phường Bình Lợi Trung vẫn nán lại phòng giáo viên để cùng ban giám hiệu trao đổi, thống nhất về kế hoạch giáo dục. Dù trễ nhưng thầy cô nào cũng phấn khởi, bởi đây là buổi họp đầu tiên sau khi Trường THCS Nguyễn Văn Bé và THCS Yên Thế về “chung một nhà” với tên gọi Trường THCS Nguyễn Văn Bé.

Cô Đinh Thị Thiên Ân, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Bé cho hay, để ổn định, thống nhất sau sáp nhập, mọi công tác về phân công chuyên môn, nhiệm vụ kiêm nhiệm, xây dựng chương trình học, nhiệm vụ năm học… đều được ban giám hiệu họp hội đồng tư vấn giáo dục, thông qua các đề xuất của tổ trưởng chuyên môn 2 trường, thông qua tập thể sư phạm, tạo đồng thuận 100%. Ngay đầu năm học, phương án học sinh cả 2 trường sẽ học chung cùng nhau tại cơ sở chính, riêng học sinh khối 8 sẽ học ở phân hiệu được đồng thuận. Tại phân hiệu, các phòng bộ môn STEM, Tin học, Âm nhạc, hệ thống camera an ninh đã được trang bị, wifi vào từng phòng học…

“Ngay năm đầu sau sáp nhập, nhà trường đã quyết định điều chỉnh công tác tổ chức lớp học, với mong muốn học sinh, giáo viên dù ở trường nào trước đó cũng sẽ không có sự phân biệt khi đã về chung một mái trường. Nhà trường tăng cường đối thoại cùng phụ huynh, gửi thư báo, hình ảnh minh chứng, mời phụ huynh tham quan môi trường học tập. Đặc biệt, cam kết giữ vững mọi hoạt động, nâng chất lượng giảng dạy, chất lượng chương trình nhà trường, dịch vụ bán trú, tăng cường các hoạt động học tập, phong trào, tạo sân chơi, góc thư giãn… Riêng với học sinh, ban giám hiệu sinh hoạt cùng các em mỗi ngày thông qua giờ truy bài, ngay trong tháng 9 chúng tôi đã có buổi đối thoại với các em để ghi nhận mọi ý kiến về trường”, cô Ân chia sẻ.

Chuyển từ quản lý sang quản trị phát triển

Sau sáp nhập cùng Trường Tiểu học Duy Tân, năm học 2026-2027, Trường Tiểu học Hiệp Tân, phường Phú Thạnh có gần 2.200 học sinh, quy mô 59 lớp với 94 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Học sinh phân hiệu Trường Tiểu học Hiệp Tân vui trung thu

Vận hành cơ sở sau sáp nhập, cô Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hiệp Tân cho biết, nhà trường xây dựng quy chế làm việc của ban giám hiệu để phân cấp, phân quyền cho các phó hiệu trưởng phụ trách. Song song đó, chú trọng các buổi họp tổ chuyên môn xây dựng quy chế làm việc.

“Đòi hỏi lớn nhất trong giai đoạn đầu sau sáp nhập đó là làm sao dung hòa được văn hóa nhà trường để thống nhất về mục tiêu, chiến lược phát triển giáo dục, hướng tới quyền lợi học sinh. Xác định được trọng tâm đó, các hoạt động giáo dục, cơ sở vật chất hay bồi dưỡng chuyên môn, nhà trường đều song song toàn đội ngũ. Đặc biệt, với riêng phân hiệu, năm học này trường đã trang bị thêm được 6 ti vi tương tác tạo điều kiện để thầy cô đổi mới phương pháp…”, cô Nguyệt chia sẻ.

Với quy mô 1.769 học sinh, gần 140 đội ngũ sau sáp nhập, cô Lê Thanh Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo nhìn nhận, quy mô lớn hơn mang lại nhiều nguồn lực hơn, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn toàn mới: quản trị một nhà trường đa điểm bằng một hệ thống nhất, chứ không phải duy trì hai cách vận hành song song. Do đó, yêu cầu chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục” là bắt buộc. Chuyển đổi số trở thành hạ tầng kết nối trường chính và phân hiệu. Đây cũng là nền tảng giúp nhà trường thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa trường chính và phân hiệu, rà soát trang bị cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ.

“Khó khăn lớn nhất sau sáp nhập không phải là nhiều việc hơn, mà là tư duy lại cách tổ chức, điều phối và chịu trách nhiệm trong một cấu trúc quản trị mới. Nhà trường thống nhất nguyên tắc “một trường, hai địa điểm, một hệ thống quản trị”. Nguyên tắc này được cụ thể hóa trong kế hoạc giáo dục bằng việc thống nhất mục tiêu, chương trình, tiến độ, kiểm tra đánh giá, sinh hoạt chuyên môn, dữ liệu và chuẩn chất lượng, linh hoạt cách tổ chức theo điều kiện từng địa điểm. Đặc biệt, quản trị bằng phân quyền và trách nhiệm. Phó Hiệu trưởng phụ trách theo lĩnh vực trên phạm vi toàn trường, không hình thành 2 “bộ máy con”, đồng thời phải chịu trách nhiệm đến cùng đối với phần việc được giao”, cô Hương chia sẻ.

Tiếp sức đưa giáo dục văn hóa truyền thống bền vững vào trường học

Nhiều mô hình giáo dục văn hóa truyền thống đã được các nhà trường TPHCM mạnh dạn triển khai, không chỉ góp phần bảo tồn và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống đang có nguy cơ bị mai một, mà còn trở thành điểm sáng giáo dục, hướng tới giáo dục toàn diện học sinh.

Hiện thực hóa ý tưởng về đờn ca tài tử

Mỗi tuần một buổi, học sinh lớp 11A3, Trường THPT Bùi Thị Xuân, Phường Bến Thành lại được làm quen với đờn ca tài tử trong tiết học đờn ca tài tử. Đây là tiết học đặc biệt được nhà trường đưa vào giảng dạy trong năm học 2026-2027, thí điểm đối với 2 lớp 11 và 1 lớp 10. Giáo viên đứng lớp là những nghệ nhân đến từ Chi hội Âm nhạc- Hội Sân khấu TPHCM.

Hơn 2 năm ấp ủ ý tưởng, để mạnh dạn đưa đờn ca tài tử trở thành tiết học chính khóa, xuyên suốt 35 tuần thực học năm học 2026-2027, thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân cho biết, Nghị quyết 80 chính là động lực, tạo thể chế vững chắc để đờn ca tài tử “bước” vào lớp học.

“Với người dân Nam bộ, đờn ca tài tử là loại hình âm nhạc gắn bó máu thịt, là mạch nguồn của văn hóa truyền thống. Thế nhưng, trong bối cảnh hiện nay, đờn ca tài tử đôi phần bị lu mờ trong giới trẻ trước những loại hình âm nhạc hiện đại. Muốn đưa đờn ca tài tử vào lớp học để học sinh hiểu, yêu và gìn giữ di sản thì sự quyết liệt của cán bộ quản lý nhà trường không chưa đủ, phải có một cơ chế bền vững để mở ra thời lượng, để có đội ngũ nghệ sĩ với chuyên môn, đam mê cùng chung tay. Nghị quyết 80 khi đặt văn hóa vào vị trí trung tâm trong phát triển đất nước đã giúp nhà trường hiện thực hóa được mong muốn này khi tạo cơ chế để nhà trường mời nghệ nhân về giảng dạy…”, thầy Phú phấn khởi.

Trước đó, đưa đờn ca tài tử vào giảng dạy cũng là mô hình đã được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học, phường Bến Thành tiên phong triển khai từ năm học 2020-2021, với khao khát nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc dân tộc, văn hóa truyền thống cho học sinh tiểu học. Thế nhưng, thiếu cơ chế và nguồn kinh phí là nguyên nhân khiến mô hình hoạt động gián đoạn.

Cô Trần Bé Hồng Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học nhớ lại, dù rất kiên định với mục tiêu giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh song từng có thời điểm dài CLB phải tạm ngưng do thiếu kinh phí.

Từ học kỳ II năm học 2025-2026, lớp học đờn ca tài tử được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học được gầy dựng trở lại, tiếp nối mạnh mẽ trong năm học 2026-2027, thu hút đông đảo học sinh tham gia. Để lớp học lại được sáng đèn, cô Hạnh cho biết nhà trường đã vận dụng linh hoạt Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong đó, kinh phí hoạt động CLB được trích một phần kinh phí từ phí triển khai mô hình trường tiên tiến hội nhập.

“Chúng tôi xác định giáo dục văn hóa truyền thống là trách nhiệm trong giáo dục toàn diện học sinh. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nhà trường phát triển theo mô hình trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế. Để học sinh tự tin biểu diễn tiết mục đờn ca tài tử giới thiệu đến bạn bè quốc tế, để gọi tên được di sản văn hóa truyền thống, để di sản tiếp nối trong dòng chảy của một trường học hiện đại…, Nghị quyết 80 đã mở ra thể chế, giúp nhà trường hiện thực hóa các mục tiêu giáo dục văn hóa truyền thống bền vững”, cô Hạnh bày tỏ.

Say mê cùng âm nhạc truyền thống

Trong khi đó, âm nhạc truyền thống là tiết học đặc biệt được Trường THPT Nguyễn Du, Phường Hòa Hưng đưa vào giảng dạy cho học sinh 2 khối lớp 10, 11 năm học 2026-2027. Giáo viên đứng lớp là giảng viên Trường Đại học Sân khấu Điện Ảnh TPHCM.

Theo thầy Nguyễn Văn Đỏ, Hiệu trưởng nhà trường, các năm học trước giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh luôn được nhà trường chú trọng, song đa phần mới chỉ dừng ở các chuyên đề, hoạt động giáo dục trải nghiệm. Để đưa thành tiết học chính khóa bền vững đòi hỏi một cơ chế về thể chế, chính sách, giúp nhà trường phối hợp với các nghệ sĩ, nghệ nhân, giảng viên có chuyên môn cùng xây dựng nội dung giảng dạy phù hợp.

“Nhà trường rất mừng khi Nghị quyết 80 ra đời. Trên thực tế, học sinh rất yêu thích, say mê với những nội dung giáo dục văn hóa truyền thống khi được đầu tư bài bản, phù hợp với cách tiếp nhận của học sinh. Với Nghị quyết 80, khi triển khai những nội dung giáo dục văn hóa truyền thống, trước hết giúp nhà trường có sự đồng thuận cao trong đội ngũ, phụ huynh, học sinh, đặc biệt là có cơ chế mạnh mẽ để phối hợp với các đơn vị có chuyên môn sâu. Từ đó, giáo dục di sản văn hóa truyền thống đạt hiệu quả cao, không chỉ dừng ở giáo dục bảo tồn mà còn thắp lên tình yêu, sự kế thừa, tiếp nối trong học sinh”, thầy Đỏ vui mừng chia sẻ.

NSƯT Ái Hằng hướng dẫn học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân hát đờn ca tài tử

Tương tự, từ học kỳ II năm học 2025-2026, “Không gian văn hóa dân tộc” đã trở thành điểm đến giáo dục văn hóa truyền thống lý tưởng của thầy trò Trường THPT Tây Thạnh, TPHCM. Mô hình được xem là thành quả bước đầu trong nỗ lực đưa Nghị quyết 80 vào trường học một cách linh hoạt. Không gian vật lý này là nơi quy tụ các mô hình văn hóa, nơi diễn ra các tiết học, hoạt động giáo dục, chuyên đề, talk show về văn hóa đầy sôi động, thiết thực.

Nhìn lại quá trình giáo dục văn hóa truyền thống trước đây, thầy Nguyễn Vân Yên, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, nguồn lực và cơ chế vẫn là những rào cản lớn để đưa yêu cầu này vào giảng dạy quy mô, bài bản, có chiều sâu. Đa phần mới chỉ dừng ở các chuyên đề mang tính thời điểm, khó chạm sâu đến với học sinh.

“Những yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 80 về “đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hoá…” đã được nhà trường nghiên cứu, vận dụng, xem đây là cơ chế mở đường, tạo động lực lớn để tháo gỡ những điểm nghẽn trước đó. Hiện nay, chúng tôi đã có hẳn một không gian văn hóa truyền thống, đưa thành yêu cầu bắt buộc trong triển khai chương trình giáo dục nhà trường”, thầy Yên thông tin.

Thay đổi cách dạy để học sinh không lạm dụng AI

Sự “phủ sóng” của AI đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với giáo viên, nhà trường trong đổi mới cách dạy, cách học, đồng thời giáo dục học sinh sử dụng AI có kiểm soát, không lạm dụng và không để công nghệ làm thay việc học.

Thay đổi quy trình dạy học ngay tại lớp

Thầy Nguyễn Trường Giang, giáo viên Trường Tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội, TPHCM), cho biết thực trạng học sinh tiểu học, đặc biệt học sinh lớp 4, 5, sử dụng AI để hoàn thành các yêu cầu của giáo viên trong quá trình chuẩn bị bài học ngày càng nhiều. Điều này xuất phát từ sự xuất hiện và phổ biến của nhiều công cụ dễ tiếp cận như ChatGPT, Gemini…

Theo thầy Giang, sự can thiệp của AI dễ nhận thấy nhất ở những yêu cầu mang tính thử thách của giáo viên. Bài làm có sử dụng AI thường có lời văn “cao siêu”, mang tính học thuật, không phù hợp với tâm lý, vốn từ và ngôn ngữ của học sinh tiểu học. Bên cạnh đó là sự tiến bộ bất thường của học sinh, thể hiện qua những câu văn dài, chau chuốt, trong khi trước đó các em còn gặp nhiều khó khăn khi làm văn. Ở môn Toán, sự can thiệp của AI cũng dễ nhận biết. Thay vì giải bài toán dạng “tổng – tỷ”, AI có thể trình bày theo hướng đặt ẩn số hoặc đưa ra những hệ phương trình phức tạp, vượt xa cách giải và năng lực thông thường của học sinh tiểu học.

Học sinh cần được giáo viên định hướng về mục đích sử dụng AI

Để hạn chế tình trạng học sinh “quăng bài” cho AI xử lý, thầy Giang thay đổi quy trình dạy học ngay tại lớp, trong đó chú trọng gợi mở tư duy, tăng cường học tập nhóm và giáo dục học sinh về mục đích sử dụng AI.

“Khi dạy học sinh viết văn, tôi thường tổ chức cho các em làm việc, thảo luận theo nhóm. Bằng cách này, các em sẽ phát huy năng lực tự học, tìm tòi, tư duy, phản biện thay vì lệ thuộc vào gợi ý từ AI. Những học sinh có năng lực được khuyến khích chia sẻ ý tưởng, bài văn của mình để các bạn trong lớp cùng học hỏi, mở rộng thêm tư duy và vốn từ”, thầy Giang chia sẻ.

Theo thầy Giang, thông qua sự thay đổi trong tổ chức dạy học, học sinh từng bước được giáo dục nhận thức rằng AI chỉ là nguồn hỗ trợ để phát triển ý tưởng, vốn từ, tham khảo, chứ không thay các em làm bài.

Giáo viên phải làm chủ AI

Tương tự, cô Nguyễn Thị Hòa, giáo viên Trường Tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TPHCM), thừa nhận học sinh tiểu học hiện nay có thể đã thành thạo trong sử dụng công nghệ, AI khi tham gia vào hoạt động của giáo viên trên lớp cũng như nhiệm vụ học tập ở nhà. Điều này vừa tạo thuận lợi, vừa đặt ra thách thức đối với giáo viên trong kiểm soát, đánh giá và định hướng học sinh, tránh tình trạng lạm dụng công nghệ.

“Bài toán đặt ra là không thể cấm đoán các em sử dụng AI trong thời đại công nghệ hiện nay. Thay vào đó, giáo viên chỉ có thể tăng cường giáo dục, định hướng cho các em”, cô Hòa nhìn nhận.

Tại Trường Tiểu học Đống Đa, học sinh được giáo dục kỹ năng sử dụng AI thông qua các tiết Tin học, Tin học quốc tế, tích hợp AI trong các tiết học, hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ… Theo cô Hòa, đây là nền tảng thuận lợi để giáo viên định hướng học sinh sử dụng AI có trách nhiệm, hiệu quả. Dù được triển khai dưới hình thức giáo dục hay lồng ghép AI, điều quan trọng vẫn là hình thành cho học sinh năng lực số, hỗ trợ các em sử dụng công nghệ có kiểm soát thông qua chính các hoạt động số của giáo viên. “Điều này lại đòi hỏi bản thân giáo viên phải nỗ lực tự học, tự nghiên cứu để có chừng mực, chọn lọc khi sử dụng AI”, cô Hòa nêu.

Tại Trường Tiểu học Chi Lăng (phường Thông Tây Hội, TPHCM), những tiết học về AI, kỹ năng công dân số luôn được học sinh mong chờ, thích thú. Trong các tiết học, học sinh được tham gia vào những hoạt động, đặt mình vào các tình huống cụ thể để sử dụng AI hỗ trợ học tập, thay vì để AI học tập thay mình.

Thầy Dương Trần Bình, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chi Lăng, cho biết mục tiêu của những tiết học này không chỉ dừng ở việc trang bị cho học sinh kiến thức, hiểu biết về AI, công nghệ và cách sử dụng an toàn, thông minh. Quan trọng hơn, nhà trường hướng tới giáo dục học sinh nhìn nhận và biết cách sử dụng AI, công nghệ đúng đắn, hiệu quả, phục vụ việc học tập.

“Trong bối cảnh giáo dục số và chủ trương đưa AI vào giáo dục đại trà ở bậc phổ thông từ năm học 2026-2027, nhà trường xác định giáo dục kỹ năng công dân số là một trong những nội dung quan trọng. Thông qua chính các tình huống cụ thể, các em từng bước được giáo dục sử dụng AI không lạm dụng, có trách nhiệm. Những kỹ năng công dân số được trang bị trong các tiết học cũng trở thành “lá chắn” giúp học sinh ứng dụng AI vào học tập hiệu quả”, thầy Bình nhấn mạnh.

Dù vậy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chi Lăng khẳng định điều cần thiết và quan trọng hơn cả là chính giáo viên phải tự nâng cao năng lực công nghệ, AI để có thể giáo dục, định hướng học sinh sử dụng, với sự phối hợp từ gia đình. Đặc biệt, khi giao thiết bị công nghệ cho con, phụ huynh cũng cần giám sát chặt chẽ, bảo đảm thiết bị được sử dụng phục vụ việc học một cách chính đáng.

Giữa bối cảnh AI “phủ sóng” trường học, nhiều cán bộ quản lý cho rằng càng đòi hỏi giáo viên phải kiên định với mục tiêu giáo dục, xác định rõ bản sắc riêng của mình và không để lệ thuộc vào AI. Không phải hoạt động giáo dục nào, bài dạy nào cũng chạy theo AI. Chỉ khi giáo viên làm chủ được AI, giáo viên mới đủ sức nâng đỡ, định hướng học sinh sử dụng công nghệ đúng cách, hiệu quả.